Schone vingers
In mijn vorige bijdrage had ik het over het journaille als ‘vierde macht’ in Suriname. Niet alleen wanhopige burgers klampen zich aan je als hun laatste strohalm, maar je wordt er ook bijgehaald als koevoet als ergens de boel intern vastzit.
“Ik heb nieuws voor je”, zegt de stem geheimzinnig op maandagmorgen aan de telefoon, alsof ik een uitverkorene ben. Kort daarna, op neutraal terrein, ontmoet ik mijn ‘deep throat’ – zoals een collega dat later zal zeggen, als knipoog naar de legendarische Amerikaanse Watergate-affaire.
Haarfijn wordt mij een fraudekwestie op het ministerie van Binnenlandse Zaken uit de doeken gedaan. Op een financiële afdeling, die pensioenen en uitkeringen uitbetaald aan onder meer ex-ministers en ex-statenleden, blijkt een ambtenaar al drie jaren (!) gelden door te sluizen naar eigen bankrekeningen en die van familieleden. Daarbij maakt zij misbruik van gegevens van reeds overleden personen. Het is zelfs een vorm van lijkenpikkerij, want in bepaalde gevallen hadden nabestaanden recht op het geld.
Het is ook verbijsterend hoe kinderlijk eenvoudig de fraude mogelijk is. Medewerkers van die afdeling kunnen zonder medegoedkeuring van elkaar mutaties aanbrengen op de uitbetalingslijst. De frauderende ambtenaar heeft personen die al enkele jaren geleden zijn overleden, simpelweg weer op de uitbetalingsrol geplaatst. Als een dode formeel weer leefde, werd die verwijderd uit de ‘kaartenbak van overledenen’.
En geen haan die ernaar kraaide. Controle van bovenaf bleef eenvoudig achterwege, al dan niet bewust. Een oplettende bankemployé belde naar het ministerie om te verifiëren of het normaal is dat meerdere begunstigden via één bankrekening worden uitbetaald.
“Alleen maar dode mensen”, zegt mijn bron vol afschuw. Het schokkende zit hem dan ook hierin.Verder geen betrokkenheid van de minister of een topambtenaar. Integendeel, het gaat zelfs om de laagste beambte. Wat de kwestie wel een politiek tintje geeft, is dat men van hogerhand – al dan niet met medeweten van de minister – de zaak ‘intern wil oplossen’.
“Omdat het weer om een VHP-ministerie gaat”, beweert mijn bron. De VHP is een van de regeringspartijen. Twee andere VHP-ministeries beheersen al enige tijd het nieuws vanwege grootschalige fraude. Een minister is zelfs op non-actief gesteld. Omwille van de VHP, die niet nog meer politieke averij kan gebruiken, dreigt de zaak in de doofpot te verdwijnen. Er heerst nu onenigheid hierover bij de top van het ministerie. Mijn bron zegt dat de situatie onhoudbaar is geworden, vooral omdat de frauderende ambtenaar nog in functie is, onwetend dat haar handelingen al aan het licht zijn gekomen.
De minister blijkt ‘formeel’ nog niet op de hoogte en word ik daarom doorverwezen naar de directeur – de hoogste ambtenaar van het ministerie. Hij zweert bij hoog en laag dat er geen sprake is van een poging de zaak in de doofpot te stoppen. “Er moet eerst formeel worden gerapporteerd”, beroept hij zich. “Op grond hiervan zullen, indien ernstig, de nodige stappen worden ondernomen.”
De directeur kan me niet overtuigen waarom het juist is dat justitie nog niet is ingeschakeld en de frauderende ambtenaar nog in functie is. Met hoeveel gedetailleerde informatie ik hem ook confronteer, die hij overigens met geen woord tegenspreekt, hij blijft zich beroepen op ontbreken van de ‘formele rapportage’.
“Ik verwacht die morgenochtend, misschien zelfs vanmiddag al. Als u wil aanhouden, beloof ik als eerste te zullen bellen.”
Zijn aanbod klinkt te mooi om toe te happen. De minister die formeel nog van niets weet, de fraudeur die alleen op de afdeling is omdat de rest zich ‘ziek’ heeft gemeld en de hoogste ambtenaar die nog talmt terwijl de feiten – formeel of niet – er niet om liegen. Hier is duidelijk een koevoet nodig. Bovendien betaalt mijn baas mij om nieuws te brengen, liefst exclusief!
Nadat de Ware Tijd de volgende dag heeft geopend met ‘Jarenlange fraude bij Binnenlandse Zaken’, krijgt de kwestie een komische noot.
“Ze is op het werk verschenen, heeft getekend en heeft – nadat ze waarschijnlijk de krant heeft gelezen – de plaat gepoetst”, meldt een staflid van het ministerie over de verdachte. Dit levert ons een follow-up op met de hilarische kop: ‘Frauderende ambtenaar poetst de plaat’. De Boris Boef-scène die het oproept, levert de nodige spotprenten op en kan Suriname enigszins lachen om de trieste balans van drie fraudeschandalen onder president Venetiaan, die hoog opgeeft van zijn ‘tien schone vingers’.
Gelukkig heb ik niet getalmd, want de formele rapportage bleek niet meer dan een ‘half A4-tje’. Tegenover de radio zei de minister: “De krant is beter geïnformeerd dan ik.”
De directeur was sportief en humoristisch genoeg mij te melden dat rechercheurs zeiden: “Hier kunnen we niets mee; wat in de krant stond, dát was nog eens rapportage.”
Iwan Brave, Paramaribo
Verschenen in de Haagsche Courant
van zaterdag 25 juni
Wekelijkse column ‘Den Haag – Paramaribo’
Henry Does bericht vanuit Den Haag
» Klik hier voor een overzicht van columns
Meer nieuws uit Nederland:
