Naast dat deze culturen nog redelijk zuiver zijn behouden, tref je ook nog een oneindige variatie aan mooie mixen. Zijn het Caribisch Gebied en Latijns-Amerika bij uitstek al smeltkroezen van bijeengedreven culturen, Suriname is daarbinnen het ultiemste. Hoewel in Nederland bij ‘een Surinamer’ al gauw wordt gedacht aan een creool of Hindoestaan, is ‘de Surinamer’ niet te vatten in een ras, kleur of luttele schakeringen.

Binnenshuis spreken al die culturen – naast het Sranantongo – hun eigen taal, maar eenmaal buiten is het weer gorgelen geblazen met z’n allen: op school, in de winkel, in de ziekenhuizen, aan de loketten, in de kranten, bij de reclameboodschappen, op de radio, de televisie... Uiteraard zijn er zenders die zich met een specifiek taaltje op een bepaalde doelgroep richten, maar ook hier wordt dat ervaren als een soort migrantenprogramma.
Het was daarom ook hartverwarmend om via de Wereldomroep te vernemen hoe Boris Dittrich van D66 een pleidooi hield voor vrijstelling voor Surinamers van het inburgeringexamen van minister Rita Verdonk. Dittrich had als lid van de Vaste-Kamercommissie Buitenlandse Zaken in februari een bezoek aan Suriname gebracht en was in het binnenland aangesproken door een ‘bosneger’ die over het Nederlandse weer zei: “Als het zo doorgaat, dan komt er misschien wel een Elfstedentocht.”

Het was Dittrich ook opgevallen dat we hier in de huiskamers dagelijks kunnen kijken naar Philips Freriks en weervrouw Marjon de Hond – ook al vertelt zij ons nooit iets nieuws; het is hier elke dag 35 graden. Maar ook die oergezellige Hollandse programma’s zoals de Postcodeloterijshow, Spoorloos en Tien voor Taal zijn dagelijkse kost.
Het was trouwens ook lachen dat PvdA’er Jeroen Dijsselbloem als tegengas opmerkte: “Meneer Dittrich komt één bosneger in het oerwoud tegen die Nederlands praat en wil dat alle Surinamers vrijstelling krijgen.”
Dittrich ging inderdaad een beetje kort door de bocht, want goed Nederlands praten aan Atlantische Oceaan is geen garantie voor een gesmeerde inburgering aan de Noordzee. Kennelijk was Dittrich niet in de verpauperde wijken van Paramaribo gedoken, want dan had hij kunnen zien met wat voor aanpassingsproblemen zoal mensen uit het binnenland kampen in de hoofdstad. Te bedenken dat de kloof tussen het knusse hout van Paramaribo en het gesjeesde beton van de Randstad vele malen groter is.

Het culturenrijke Suriname is met het Nederlands als oppertaal soms één Babylonische spraakverwarring. Vooral als je al die accenten, verdraaiingen en verkeerde klemtonen hoort. Tegelijkertijd ook bloemrijk. Ook in geschrift wordt er met de Nederlandse taal geworsteld. Regelmatig zie ik ergens op een open plek een bord met: ‘Verboden viul te storten’. Bij mij in de buurt is er een doe-het-zelfzaak waarop prominent op de gevel staat: ‘Bouwmatrialen’.
Maar al met al valt het met de taalvervuiling wel mee. Het Nederlands is hier nog zo zuiver dat Suriname onlangs is toegetreden tot de Nederlandse Taalunie. In het Groene Boekje zullen zo’n vijfhonderd Surinaamse-Nederlandse woorden worden opgenomen.

‘Surinamers gaan volgens Groene Boekje spellen’, las ik van de week op de Nederlands-Surinaamse website Waterkant.net. Het ging om een artikel uit het Eindhovens Dagblad. Het opende als volgt: ‘Al driehonderd jaar hebben Surinamers te maken met de Nederlandse taal, maar dit najaar weten ze pas precies hoe ze deze moeten spellen.’
Vast pakkend voor de autochtone Nederlander, maar mij werd de lust om verder te lezen meteen ontnomen. Wat een achterlijk beeld werd daarmee neergezet. Hoewel het meer over Brabant zei, deed het volledig afbreuk aan het Nederlands als wonderlijk element in deze uithoek van de wereld.
Nu Suriname ook lid is van de Nederlands Taalunie, mag Tien voor Taal niet langer een Nederlands-Vlaams onderonsje blijven. Ik ben ervan overtuigd dat de bokaal vaker naar Suriname zal gaan dan naar Nederland of Vlaanderen. Ook al zei een collega van de week tegen me: “Ze willen ons appels voor citroenen verkopen.”